Piaac Conferentie 20 maart 2014

Wat onderzoekt PIAAC precies? 

Wat zijn de resultaten? Een samenvatting

Presentatie PIAAC gegeven Dr. Anton Derks, Afdeling Strategisch onderwijs- en vormingsbeleid

Wat levert het PIAAC-onderzoek, gepubliceerd in oktober 2013, ons nu op? Dat was de grote vraag op de conferentie Vaardig genoeg voor de 21ste eeuw? op 20 maart 2014, georganiseerd door het departement Onderwijs en Vorming.

Alle presentaties

In de workshop 'PIAAC daagt het Plan Geletterdheid uit!' legden we deze vraag voor: "Moet het Plan Geletterdheid bijgestuurd worden op basis van de PIAAC-resultaten?". De deelnemers van de workshop, allen professionelen uit de praktijk, het beleid en het onderzoek, gaven ons de volgende adviezen:

  • Voer sterker en sneller beleid
  • Verhoog het engagement van de belanghebbenden
  • Focus op acties die impact hebben op risicogroepen
  • Installeer een positief leerklimaat
  • Investeer in sensibiliseren

Deze adviezen nemen we mee in het beleidsadvies voor de nieuwe regering. Bedankt aan alle deelnemers voor de discussie en de input. 

Presentatie PIAAC daagt het Plan Geletterdheid uit!, workshop op de conferentie van PIAAC

Presentatie PIAAC in focus 3, door professor Martin Valcke

Professor Van Damme gaf op 20 maart het publiek inzicht in de resultaten van het PIAAC-onderzoek. Zijn presentatie bracht enkele factoren aan het licht: de high skills economy, het diplomafetisjisme en het gebrek  aan positieve stimulanti. Een kort verslag:

High skills economy

Het hoge aantal laaggeletterden baart zorgen. Ook de groep er net boven, de laag ‘midden geletterden’ is zorgwekkend als we kijken hoe onze economie evolueert.  De economie vraagt aan een hoog tempo niet  routinematige (intellectuele) jobs die een relatief hoog geletterdheidsniveau vereisen. Daarnaast zijn er nog steeds veel jobs voor mensen met een laag vaardigheidsniveau. Deze realiteit noemt Professor Van Damme 'de dualisering van de samenleving': lage skills, lage tewerkstelling; hoge skills, hoge tewerkstelling. De mensen uit de middenmoot vallen hierbij uit de boot. Opmerkelijk is dat het hebben van een diploma van het secundair onderwijs geen garantie meer is op voldoende geletterd zijn. 

Belangrijke noot: op welk soort jobs bereidt het onderwijs voor? Op routinematige en cognitieve jobs. En bijgevolg niet op wat de arbeidsmarkt nodig heeft.

Diplomafetisjisme

Een interessante vraag is wat het effect is van onderwijs enerzijds en van geletterdheidsvaardigheden anderzijds op de arbeidsmarktdeelname. Of: wat zou er gebeuren als je mensen 3 jaar extra onderwijs aanbiedt tegenover één hoger niveau van geletterdheid? Het verhogen van de vaardigheden heeft geen effect in Vlaanderen (wel in Scandinavië). Zo zien we ook dat het relatief inkomen van iemand met hoger diploma en lagere skills hoger is dan iemand met lager diploma maar hogere skills. Met andere woorden, we zijn heel erg gefocust op diploma’s en vaardigheden worden veel minder gewaardeerd.

Nood aan positieve stimulanti

Het stimuleren van competenties in werk en niet-werkomgevingen is nochtans cruciaal. Zijn er positieve incentives voor laaggeletterden die ondanks hun lage diploma hun geletterdheid willen opdrijven? Veel te weinig. Zowel op school als op het werk mist er personal trust en een stimulerend leerklimaat. Al zou beter lezen en schrijven is pure winst zijn, volgens een deelneemster aan de workshop over het Plan Geletterdheid.

Omgekeerd heeft laaggeletterdheid allerlei negatieve gevolgen. Er gebeurt onderzoek naar de invloed van cognitieve en non-cognitieve vaardigheden op alcoholisme en zwaarlijvigheid. Mensen met hoge geletterdheidsvaardigheden en hoge emotionele vaardigheden blijken gezonder. Deze samenhang doet vermoeden dat laaggeletterdheid een hoge maatschappelijke kost heeft.

We onthouden dat we een belangrijke rol hebben in het positief appelleren van mensen aan contexten waarin ze hun vaardigheden op een interessante manier kunnen gebruiken. We moeten mensen blijven uitdagen om levenslang te leren.